SORU:
Karım bana “beni boşamak istiyorsan boşan” dedi ve ben de “tamam boş ol” dedim. Bu talak sayılır mı?
CEVAP:
Bu durumda söylenen lafızlar ve niyetler mezheplere göre farklı değerlendirilir. Genel hüküm şöyle:
Hanefî Mezhebi:
“Tamam boş ol” sarih (açık) talak lafzıdır. Kocanın bunu söylemesiyle bir talak-ı ric‘î vaki olur (nikâh düşmez, iddet içinde ric‘at hakkı vardır).
Karısının “boşamak istiyorsan boşan” demesi kinaye (dolaylı) lafızdır; kocanın niyeti boşamaksa talak olur, niyet yoksa olmaz. Sen “tamam boş ol” diyerek niyetini açıkça beyan ettiğin için talak vaki olur.
Şâfiî Mezhebi:
“Boş ol” sarih lafızdır ve niyete bakılmaksızın talak vaki olur.
Karısının sözü kinayedir; senin “tamam” diyerek kabul etmen ve “boş ol” demenle bir talak gerçekleşir. Niyet boşamaksa geçerlidir.
Mâlikî Mezhebi:
“Boş ol” sarih lafızdır; niyete bakılmaksızın talak olur.
Karısının sözü teklif niteliğindedir; sen kabul edip “boş ol” dersen talak vaki olur (genellikle bir talak).
Hanbelî Mezhebi:
“Boş ol” sarih lafızdır ve niyete bakılmaksızın talak vaki olur.
Karısının “boşamak istiyorsan boşan” demesi kinaye olup senin “tamam boş ol” diyerek açıkça talak lafzı kullanmanla bir talak gerçekleşir.
Genel Sonuç (Dört Mezhep Çoğunluğu):
Evet, “tamam boş ol” demenle bir talak-ı ric‘î vaki olmuştur. Nikâh bağı kopmaz, iddet süresi içinde (üç hayız veya üç ay) ric‘at edebilirsin (karına “seni geri aldım” diyebilirsin). Pişman olduysan hemen ric‘at etmen tavsiye edilir; iddet bitmeden ric‘at etmek kolaydır.
Eğer niyetin şaka, öfke veya tehdit ise ve gerçekten boşamak istemedin diye düşünüyorsan, bazı âlimlere göre niyet araştırılır ama sarih lafızda çoğunluk niyete bakmaz, talak vaki olur der.
Allah en doğrusunu bilir.
Kaynaklar:
Hanefî: el-Hidâye, Kitâbu’t-Talâk, Bâbu’s-sarih ve’l-kinâye fi’t-talâk
Şâfiî: el-Mecmû‘, Kitâbu’t-Talâk, Bâbu’s-sarih ve’l-kinâye
Mâlikî: Bidâyetü’l-Müctehid, Kitâbu’t-Talâk, Bâbu elfâzi’t-talâk
Hanbelî: el-Muğnî, Kitâbu’t-Talâk, Bâbu elfâzi’t-talâk ve niyetiha